in dialoog… …het vaticaan opent de deuren voor jongeren.

jongeren en paus Franciscus

De paus roept regelmatig – elke twee of drie jaar – bisschoppen van de hele wereld bijeen om samen na te denken over belangrijke kerkelijke en wereldlijke thema’s. Zo’n bijeenkomst noemt men een bisschoppensynode. In oktober 2018 heeft paus Franciscus als thema voor deze synode gekozen: de jongeren, het geloof en het onderscheiden van de eigen roeping. Deze keuze is niet toevallig: jongeren liggen paus Franciscus nauw aan het hart.

 

werkdocument

De leidraad voor de besprekingen tijdens de synode is een 70 pagina’s tellend werkdocument. De auteurs van dit werkinstrument hebben zich degelijk geïnformeerd. Er was een internationaal seminarie over de toestand van de jeugd in de wereld, waaraan veel deskundigen en jongeren hebben deelgenomen. Vele bisschoppenconferenties vulden een vragenlijst in waarin ze hun ervaringen en concrete realiteit in kaart brachten. Meer dan 100 000 jongeren vulden ook vragenlijsten in, waarmee op zoek werd gegaan naar wat jongeren vandaag willen en vooral waarnaar ze in de kerk op zoek zijn. 

 

presynode – ontmoeting

In maart 2018 was in voorbereiding op deze synode een presynode in Rome met 300 jongeren vanuit de hele wereld, en bovendien waren er ook niet-gelovige jongeren, enkele moslims, joden, hindoes. Een zeer diverse groep dus, vanuit verschillende culturen, maatschappijen en achtergronden, maar allen jongeren van de 21ste eeuw.  Deze presynode was een unieke kans om jongeren te laten uitdrukken wat hen bezighoudt en welke hun verlangens en wensen ten opzichte van de Kerk en maatschappij zijn. Een bijeenkomst om niet te praten over jongeren, maar met jongeren.

 

verlangen naar authentieke(re) kerk

Heel duidelijk in het werkdocument weerklinkt ook het verlangen naar een authentieke kerk. Jonge mensen zijn op zoek naar een kerk die transparant, eerlijk, aantrekkelijk en toegankelijk is. Ook de wens voor een minder institutionele en meer relationele kerk werd duidelijk gehoord. Jongeren vragen een gastvrije kerk die iedereen verwelkomt, zonder eerst te beoordelen. Maar tegelijkertijd lezen we in het werkdocument ook dat een groot aantal jongeren, meestal uit zeer geseculariseerde gebieden, niets aan de kerk vragen. Ze willen met rust gelaten worden, omdat ze haar aanwezigheid vervelend of zelfs irriterend vinden. Het document verwijst hier onder meer naar schandalen, maar ook naar leerstellige en ethische posities van de kerk.

 

begeleiding bij onderscheiding van roeping

Het werkdocument besteedt veel aandacht aan de vraag om jongeren te ondersteunen bij het maken van keuzes en om hen te helpen hun roeping te vinden, in al zijn betekenissen. Hier klinkt een pleidooi voor een eenvoudige en duidelijke omschrijving van het begrip roeping en voor een brede roepingenpastoraal (die veel meer is dan de werving van priesters en religieuzen). De kerk wordt aangemoedigd om te erkennen dat elke jongere zijn eigen roeping heeft, die zich kan uiten op uiteenlopende domeinen: van gezin, studie, beroep tot politiek. Onderscheiding, hulp bij het ontdekken van de eigen weg, is hierbij belangrijk.

Helaas begrijpen vele jongeren de betekenis van onderscheiding niet of weten ze niet hoe ze een dergelijk proces moeten doorlopen. Daarom moet de kerk hen begeleiden om mogelijke wegen te ontdekken waarlangs ze Gods liefde kunnen beantwoorden. Hier worden zowel geestelijke en psychologische begeleiding genoemd, maar ook de rol van gezinnen, onderwijsinstellingen of mensen die in andere soorten specifieke instellingen werken. Het werkdocument onderstreept dat dergelijke begeleiding geen optie is bij de vorming of evangelisatie van jongeren, maar een plicht van de kerk en een recht van elke jongere. De noodzaak aan competente en goed gevormde begeleiders komt hier sterk naar boven.

 

de kracht van Gods woord

Centraal in een onderscheidingsproces plaatst het werkdocument de interactie met het Woord van God. Oefenen in een luister- en gebedshouding, tijd maken voor het lezen van de Bijbel zijn zaken waarin de kerk de jongeren kunnen helpen. Er klinkt een uitdrukkelijk pleidooi voor een Bijbelse dimensie in de vernieuwing van pastorale zorg en de vraag om hierover te reflecteren en voorstellen te doen. Tot slot benadrukt het werkdocument de gevoeligheid van jongeren voor verzorgde liturgie en wordt de vraag gesteld hoe de kerk jongeren een adequate liturgische vorming kan aanbieden.

 

geloof als een onuitgepakt cadeau

Het christelijk geloof is jongeren vaak onbekend, maar dit geeft ons als kerk nieuwe kansen. De uitdaging ligt erin om mensen iets te laten ontdekken, positieve kerkervaringen te laten opdoen, ervoor te zorgen dat het christelijke geloof hen kan verassen! Onbekend is onbemind, geloof is als een onuitgepakt cadeau. Het is aan ons als Kerk om dit cadeau te helpen uitpakken, om samen met jongeren op weg te gaan, om hen te begeleiden.

 

hoop die ons uitdaagt en in beweging brengt

Paus Franciscus heeft de bisschoppensynode over jongeren geopend met een preek waarin hij de Heilige Geest vraagt de hoop en dynamiek in de Kerk te vernieuwen. “Hoop vraagt ons de jongeren recht in de ogen te kijken en hun situatie te zien. Hoop verruimt onze blikvelden en harten en voorkomt dat wij van jongeren vervreemd raken”, zei de paus. “Hoop verpulvert het conformisme dat ons laat zeggen: ‘Zo hebben we het altijd gedaan’.” Ook sprak hij de wens uit dat de synode “door hoop gezalfd” zal zijn. “Hoop vraagt ons om gevallen van onzekerheid, uitsluiting en geweld, waaraan jongeren blootgesteld zijn, te bestrijden.”

 

In de geloofsopvoeding van jongeren is het belangrijk om ondergesneeuwde vragen naar boven te spitten. Het christelijke antwoord is bijzonder, omdat het tot vrijheid en engagement oproept.

 

 

 

Rik Depré

afbeelding: